v-5.jpg
Lezingen: Ezechiël 2,2-5; Marcus 6,1-6

Ik ben in het bezit van twee hoorapparaten. Tegenwoordig zijn die apparaatjes zo klein, je kunt ze nagenoeg onzichtbaar dragen, dus niet iedereen merkt ze bij me op. De techniek staat voor niets, althans, ze kan ons een aardig eindje op weg helpen om de wereld beter te doorgronden. Ik hoor beter. Maar ondanks mijn hoorapparaat kan het voorkomen dat mijn vrouw iets tegen mij zegt en dat ik, verscholen achter mijn krant, of diep weggedoken in mijn eigen gedachten, haar ineens hoor zeggen: hoor je me? En mijn antwoord is dan: 'Hmmm, ja hoor. Ik hoor je wel.' Tenminste; de batterij was niet leeg, de geluidsgolven zijn via een stroomdraadje en minuscuul speakertje, op adequate wijze te pletter geslagen tegen mijn trommelvlies. Maar hóórde ik het wel? Luisterde ik wel? Eigenlijk niet. Ik moet opnieuw scherpstellen, focussen, het onderscheid maken tussen klanken en betekenis. Dat je moeite moet doen om de ander echt te begrijpen. Moeite doen. Niet denken dat je het eigenlijk wel weet. Luisteren. En eerlijk gezegd, dát lukt niet altijd.

In de eerste lezing is Ezechiël een profeet, die als boodschapper van God, moet spreken tot een volk dat niet zal luisteren. Het is een nukkig en weerbarstig volk. Of anders gezegd: ze stellen hun hart niet open voor God. De profeet Ezechiël is hier om de communicatie weer op gang te brengen, hij zal zijn oordeel uitspreken, maar ook een teken geven dat God het volk in Babylonië niet in de steek zal laten. Deze lezing vertelt niet of er uiteindelijk naar Ezechiël geluisterd wordt. Maar zijn stem zal luid klinken: in profetieën en in visioenen. Ik stel het me zo voor, in dat verre Babylonië: hoe zouden ze naar die man kijken? Hmm, het zal wel?

En hoe wordt er naar Jezus geluisterd? In het evangelie van vandaag is wat merkwaardigs aan de hand: juist nu hij in zijn eigen gebied is, waar hij de mensen kent, wordt hij met argwaan bekeken. Die gewone timmerman, wat is dat voor wijsheid die hem geschonken is? Waar haalt hij het allemaal vandaan? Hij is gewoon één van ons, hoe kan hij nu die wonderen verrichten? En dan volgt die bekende uitspraak: een profeet wordt in eigen kring niet geëerd. Het vooroordeel heeft zijn werk gedaan. De mensen stelden zich niet open voor het verhaal van Jezus. Juist op deze plek krijgen de wonderen geen kans. Ook Jezus heeft mensen nodig die zich openstellen, voordat een wonder zich kan voltrekken. Als er niet echt wordt geluisterd, zal dat nooit gebeuren. Zelfs Jezus is hier verbaasd over: hij stond verwonderd over hun ongeloof.

Echt luisteren valt trouwens niet mee. Er zijn heel wat cursussen en trainingen om dat goed te doen: echt luisteren naar elkaar. Als leidinggevende op een school heb ik heel wat functionerings-, POP- en beoordelingsgesprekken mogen voeren. Het ene gesprek ging me beter af dan het andere. Ik heb ook aardig wat gespreksvaardigheden geoefend in managementcursussen. Misschien zitten hier wat ingewijden in de zaal m.b.t. dat soort trainingen, maar ik kan toch niet nalaten hier een paar veelgebruikte afkortingen te benoemen, die te maken hebben met goede communicatie. Gebruik LSD; wees een OEN, laat OMA thuis en smeer goed in met NIVEA. LSD staat dan voor: luisteren, samenvatten en doorvragen. Je moet dan ook af en toe instemmend knikken en hm hm mompelen. De OEN betekent: wees open, eerlijk en nieuwsgierig. OMA thuis laten slaat op: geef geen oordelen, meningen of adviezen. Geen mening geven, dát valt niet mee! 'De wereld gaat aan meningen ten onder', zo sprak laatst een profeet. En NIVEA betekent: niet invullen voor een ander. Op zich allemaal prima adviezen, maar het is niet eenvoudig om ze toe te passen. OMA thuis laten klinkt dan misschien wat hardvochtig, maar het is vaak een verademing om te wachten met je oordeel, niet meteen je mening of advies paraat te hebben. We zouden onszelf eens moeten horen, hoe snel we dat doen, hoe snel ik dat zélf ook doe. Het risico bij dit soort managementtrainingen is natuurlijk dat het een trucje wordt en onecht. Ik herinner mij een functioneringsgesprek dat ik als leidinggevende moest voeren met een leerkracht. Deze leerkracht had al langer een wat defensieve houding tegenover mij, althans zo voelde dat, en ze bekeek de door mij voorgestelde hervormingen met het nodige wantrouwen. Ze sprak haar scepsis uit. Ik wist niet zo goed wat ik aan haar had en zette me als het ware al schrap voor het gesprek. Vrij snel na haar binnenkomst merkte ik dat zij zich ook schrap zette. Voor mij lag het afvinklijstje en het format van het functioneringsgesprek. Ik schoof het opzij en nam me voor: ik wil gewoon echt weten wat haar bezighoudt en verder zien we wel. Wat heb je in je leven meegemaakt? Hoe raakt jou dit? Hoe raakt mij dit? Wat zijn wij samen? Waar zijn wij anders? Wat is voor jou belangrijk? Het werd een ontspannen gesprek en we keken er samen met genoegen op terug. We konden samen verder bouwen.

Jezus heeft geen managementcursus gevolgd. Geen training. Hij sprak recht uit het hart en is verwonderd dat juist degenen uit zijn naaste omgeving hem bevooroordeeld tegemoet treden. Hij gaat naar ándere dorpen, waar hij onderricht geeft en waar hij spreekt over het Koninkrijk van God dat dichtbij is, dat wij samen kunnen vervullen. Waar het ongeloof overwonnen wordt, zoals Ezechiël dat predikte. Waar door de ander te horen, ook God wordt gehoord. Oosterhuis dichtte in zijn bewerking van psalm 16: Hoor je mij? Voor mij geen ander dan jij. Bij jou alleen ben ik veilig.

Hoor je me? Luister je wel? Dat gehoorapparaat van me, is reuze handig. Maar om er echt mee te kunnen luisteren heb ik iets anders nodig. Het zijn niet de geluidsgolven die me raken, maar de Ander.

De Ontmoetingskerk   Meijhorst 7033  •  6537 EP  Nijmegen   024-344 14 46  ( secretariaat )